31/12/2019

ئاشتی نێود ەوڵەتی له سەردەمە جیاوازەکان

هێمن برادۆستی

برادۆست میدیا

لە دواى سه ردە مى كشتوكاڵی جێنشین بوونى مرۆڤ لە شوێنێک و گەران بەدواى دۆزینەوەی سه رچاوەی خۆراک دواتر ھەوڵدان، بۆ فراوانكردنى شوێنی نیشتەجێبوون ئەم كيشمە كيشمەی مرۆڤایەتی بەبێ قۆناغ و ماوە ى ژيانى مرۆڤ جياواز بوو، بەبەكارهێنانی ئەو ئامرا ز و ئامێرانەى كە بە ر دەست بوون تێرکردنی داواكارييەكانيان به بەردەوامی، ئەو ململانييەواى كرد كە مرۆڤ و مرۆڤایەتی تووشى بە رييەك كەوتن و كوشتارێکی زۆر بيت.

لە دواى شۆرەشی پیشەسازی و بەتايبەتی لە سە دە ى20 دۆزینەوە وە پێشکەوتنی پیشەسازی نوێ بێگومان، ئە مەش پێویستی بەدەستی كارى زۆر و شوێن و وزەى كار بيكەر هە بوو هه روە ها پێویستی بەشوێنێک بوو بۆساخ كردنه وە ى ئە و به رهە مانە.

ليرە دا كيانە سياسييەكان لە پێشبرکێی و ركابە رى يەكترى دابوون بۆ كونترۆل كرد ن و دە ستە بەركردنى توانا مادى و مرۆييە كان.

لە دواى جە نگى يه كە مى جيهانى كومەڵی گۆرانکاری روویدا واى كرد مڵملانیەو دەولەتیەکان بچيتە قۆناغێکی نوێ ھەڵوەشانەوەی خە لافەتى عوسمانى دروست بوونى چه ند كيانيكى سياسى نوێ لە رۆژھەڵات و لە روژئاواش دەرکەوتنی ئه مريكا وە ك ھێزێکی نوێ لە مە يدانى يارى نێودەولەتی پێویستی بە رێکخستنێکی نێودەولەتی هەبوو بوو ، بۆ ئەم مەبەستە برياردرا به دامە زراندنى كومەڵەی گەڵان بوو مەبەستى بە دیھێنانی ئاشتى و راوەستاندنى جە نگ كارى لە پێشینەی ئە م رێکخراوە بوو.

زياد بوونى هە ژموون و فراوان بوونى دەسەڵاتی دەولە ت لە لايەك ئە و تەماحكارى و هە ولدانە ى كومەڵێک لە كيانە سياسيەكان، بۆ كۆنترولكردن و داگيركردنى كيانە سياسيەكانى تر بۆ بە دەست هێنانى سامانى ژێر زەوى و سە ر زەوى واى كرد كە ئە م رێکخراوە نێودەولەتیەکان لە كارە كانى سەركەوتووبيت رێگری بكات له جە نگى دووە مى جيهانى لە ١٩٤٥ لە جەنگی بە كارهێنانى چە كى كۆكوژى نوێ لە هێروشيماوناكازاكى .

كەيەكەم جاربوو بە ئاشكرا لە يەكلايكردنەوەى ململانێ نێودەلەتييەكان بەكاربھێنێت، پاشان نەتەوەيەكگرتووەكان وە ك شوێن گرەوەى کۆمەلی گەڵان دامەزرا .

قۆناغى ململانێ و پاوانخوازى و پاوانكارى بەردەوام بوو لە سەردەمی ئەم رێکخراوە كە دەسەلاتەكانى لە سەروى خواستى دەولەتەزلهێزەکان بوو.

ھەربۆییەھەمان شێوەی كومەلە ى گە لان نە يتوانى بە شێوەیەکی رەهاى ريگر بيت لە سەرھەڵدانی جە نگ.

بە رژەوەندييەكان بەردە وام لەفراوان بوون دابوون بەتايبەت دواى روخانى سۆفیەت و دروست بوونى چه ند كيانێكى سياسى نوێ .

بۆ بەدە ست هێنانى جۆريك لە سە قامگيرى پێویستیان بەرێکەوتن و پێکھاتن بوو .

لە دواى ٢٠٠٠ تيرورزم و رووبەڕووبونەوەی تیرۆر کرا بە بنەماى كيشمەكيشى نێودە ولەتی و سەرچاوە ى رەوايەتى دان بە جە نگ هە روە ها بە ديموكراسى كردنى کۆمەلگا رووبەڕوونەوەی رژێمە دیکتاتۆریەکان وە ك ئامراز بە كاردەهێنیت بۆ بە ديهێنانى ئامانج .

ئاشتى نێودەولەتیچ پێویستی بە كاركردنى ھەمەلایەنی هە يە بۆ پاراستن و تە واوكارى بە رژە وە ندييە كان .

كۆمێنتی خۆت جێبێلە

هەواڵی تر

ئازادی ڕادەربڕین

یەکێک لە هۆکارەکانی فراوانبوونی ئازادی ڕادەربڕیـن بریتی بوو لە شۆڕشی تەکنەلۆژیاو زانیاری ل…